Całkowita wartość projektu: 50 188,00 zł.
Środki finansowe Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzące z Funduszu Promocji Kultury: 40 000,00 zł

Projekt „Słowa mają moc. Edukacja kulturalna przeciw mowie nienawiści” Miejskiej Biblioteki Publicznej w Szczytnie przeciwdziała agresji słownej i wykluczeniu poprzez działania edukacyjne i kulturalne. Obejmuje warsztaty plastyczno-literackie dla dzieci i młodzieży, zajęcia pisarskie dla dorosłych, spotkania autorskie, wystawy oraz spoty promujące odpowiedzialny język. W projekcie biorą udział pisarze, psychologowie i animatorzy kultury, podnosząc jego wartość merytoryczną. Kampania rozwija kreatywność mieszkańców, wzmacnia kompetencje kulturowe i wspiera kadry bibliotek poprzez szkolenia dotyczące pracy z osobami narażonymi na hejt. Warsztaty dla bibliotekarzy z rozbudowanym komponentem praktycznym są istotnym elementem projektu, umożliwiającym wykorzystanie zdobytych umiejętności w realnych warunkach. Szczególny nacisk kładzie na integrację międzypokoleniową i włączanie osób z niepełnosprawnościami, czyniąc bibliotekę przestrzenią dialogu i budowania pozytywnych relacji społecznych.

Odbiorcami projektu są cztery komplementarne grupy, których współuczestnictwo pozwala realizować cele programu Edukacja kulturalna: rozwój kompetencji kulturowych, wzmacnianie kreatywności i twórczości amatorskiej, poszerzanie uczestnictwa w kulturze oraz podnoszenie kwalifikacji kadr kultury. Wszystkie działania projektowe uwzględniają potrzeby osób z niepełnosprawnościami –zarówno sensorycznymi, ruchowymi, jak i społecznymi – oraz wzmacniają integrację i dostępność.

1. Dzieci i młodzież
Dzieci i młodzież stanowią kluczową grupę odbiorców projektu, szczególnie narażoną na doświadczenie mowy nienawiści, presji rówieśniczej oraz zagrożeń związanych z aktywnością w sieci. Ich udział jest odpowiedzią na potrzebę rozwijania kompetencji kulturowych od najmłodszych lat — rozumianych jako świadomość języka, umiejętność krytycznego odbioru przekazów medialnych, wrażliwość estetyczna i zdolność twórczego wyrażania siebie. Projekt oferuje warsztaty plastyczno-literackie, spotkania z pisarzami i twórcami internetowymi oraz różnorodne działania oparte na słowie, obrazie i mediach. Dzięki nim dzieci i młodzież rozwijają kreatywność, uczą się reagowania na przemoc językową oraz doświadczają, że kultura może stać się narzędziem budowania relacji i dialogu. W pełni włączone są również dzieci z niepełnosprawnościami, którym projekt zapewnia dostępne materiały, wsparcie asystenckie oraz formy pracy dostosowane do różnych potrzeb i możliwości. Integracja tych uczestników wzmacnia kompetencje społeczne całej grupy i buduje atmosferę wzajemnego zrozumienia.

2. Rodzice, opiekunowie i nauczyciele
Rodzice i nauczyciele pełnią kluczową funkcję w kształtowaniu kompetencji kulturowych młodych ludzi, a ich udział w projekcie wzmacnia trwałość oddziaływania edukacyjnego. Projekt wspiera ich również w rozwijaniu kompetencji komunikacyjnych, empatii i umiejętności reagowania na hejt. Ważną częścią działań jest uwrażliwianie dorosłych na potrzeby dzieci z niepełnosprawnościami oraz przekazywanie technik wspierających ich uczestnictwo w kulturze. Podczas spotkań i warsztatów rodzice oraz pedagodzy poznają narzędzia literackie, metody pracy twórczej i sposoby budowania bezpiecznego środowiska dialogu.

3. Bibliotekarze z bibliotek publicznych i szkolnych – w tym pracujący z osobami o szczególnych potrzebach
Bibliotekarze stanowią trzecią grupę odbiorców i jednocześnie lokalne kadry kultury. Projekt wyposaża ich w kompetencje niezbędne do
prowadzenia nowoczesnej edukacji kulturowej, a jego elementem są szkolenia dotyczące pracy z odbiorcami narażonymi na
wykluczenie – w tym osobami z niepełnosprawnościami.
Bibliotekarze poznają:

- zasady dostępności wydarzeń kulturalnych,
- metody prowadzenia zajęć z wykorzystaniem literatury i multimediów w sposób dostosowany do zróżnicowanych potrzeb,
- techniki budowania bezpiecznych przestrzeni dialogu,
- sposoby reagowania na mowę nienawiści i dyskryminację.
Uczestnicy będą mieli możliwość opracowania i przeprowadzenia własnych działań wdrożeniowych w swoich instytucjach, takich jak
mini-scenariusze zajęć edukacyjnych, tematyczne „półki wsparcia” czy wewnętrzne szkolenia dla zespołu. Pozwoli to na wykorzystanie
zdobytej wiedzy w realnych warunkach, konsultacje ze specjalistami i ocenę skuteczności prowadzonych działań.
Wzmocnienie ich kompetencji realizuje jeden z kluczowych celów programu: podnoszenie kwalifikacji osób prowadzących działania
edukacyjne i animacyjne oraz zwiększanie dostępności kultury.

4. Dorośli mieszkańcy regionu – w tym osoby z niepełnosprawnościami
Czwartą grupę odbiorców stanowią dorośli mieszkańcy regionu ( zarówno miast jak i terenów wiejskich). To osoby poszukujące rozwoju kulturowego, przestrzeni dialogu i twórczej ekspresji. Ich udział przyczynia się do budowania trwałej wspólnoty uczestników kultury, co jest podstawowym założeniem programu Edukacja kulturalna. Projekt zapewnia pełną dostępność również dorosłym osobom z niepełnosprawnościami dzięki:

- możliwości uczestniczenia w warsztatach literackich i wydarzeniach w formach dostosowanych,
- likwidacji barier architektonicznych,
- stosowaniu powiększonych materiałów, materiałów elektronicznych,
- włączaniu ich w działania twórcze na równych prawach z pozostałymi uczestnikami.
Dorośli mieszkańcy w ramach projektu będą rozwijać swoje kompetencje kulturowe, uczyć się krytycznego odbioru przekazów medialnych i budowania komunikacji opartej na empatii, co przeciwdziała wykluczeniu społecznemu.

Wspólne uczestnictwo czterech grup – dzieci i młodzieży, rodziców i nauczycieli, bibliotekarzy oraz dorosłych mieszkańców – tworzy regionalny ekosystem edukacji kulturowej:

- rozwija kompetencje kulturowe uczestników poprzez pracę ze słowem, obrazem i mediami;
- wzmacnia twórczość amatorską dzieci, młodzieży, dorosłych i osób z niepełnosprawnościami;
- buduje postawy empatii, dialogu i odpowiedzialności językowej;
- podnosi kompetencje kadr kultury, zwiększając ich przygotowanie do pracy z osobami narażonymi na hejt oraz ze szczególnymi potrzebami;
- zapewnia dostępność i integrację, zgodnie z zasadą „kultura dla wszystkich”.

Biblioteka staje się dzięki temu miejscem, w którym różne grupy – niezależnie od wieku, sprawności i doświadczeń – mogą rozwijać wrażliwość językową, uczestniczyć w kulturze, tworzyć oraz uczyć się dialogu i współpracy.

Projekt tworzy trwałą społeczność odbiorców, wpisując się w strategiczne cele programu Edukacja kulturalna.

WARSZTATY EDUKAYJNE DLA BIBLIOTEKARZY – „Biblioteka wspierająca i reagująca”

Warsztaty edukacyjne stanowią zasadniczy element projektu „Słowa mają moc. Edukacja kulturalna przeciw mowie nienawiści”. Ich głównym celem jest wzmocnienie kompetencji bibliotekarzy, nauczycieli-bibliotekarzy oraz pracowników instytucji kultury odpowiedzialnych za pracę z czytelnikami i działania edukacyjne, którzy w swojej codziennej pracy mają kontakt z użytkownikami narażonymi na hejt, wykluczenie, samotność, różnorodne kryzysy emocjonalne oraz bariery społeczne. Warsztaty odpowiadają na rosnącą potrzebę profesjonalizacji sektora bibliotecznego, szczególnie w obszarach: budowania kompetencji kulturowych, rozwijania narzędzi pracy z lokalnymi społecznościami oraz zwiększania dostępności kultury. Współczesna biblioteka staje się coraz częściej miejscem, w którym koncentrują się lokalne wyzwania społeczne. To tu spotykają się osoby w różnym wieku, z różnymi doświadczeniami – w tym również te, które potrzebują szczególnego wsparcia, zrozumienia, empatii i bezpiecznej przestrzeni do rozmowy. Celem warsztatów jest wyposażenie bibliotekarzy w praktyczne narzędzia i wiedzę, aby mogli nie tylko reagować na trudne sytuacje, ale również tworzyć środowisko sprzyjające dialogowi, integracji i profilaktyce przemocy słownej.
Kluczowym elementem warsztatów jest rozbudowany komponent praktycznego wykorzystania zdobytych umiejętności. Uczestnicy nie tylko poznają metody pracy podczas zajęć, ale w trakcie projektu przygotowują i realizują własne działania wdrożeniowe w swoich instytucjach. Obejmują one m.in. opracowanie i przeprowadzenie mini-scenariusza zajęć dla użytkowników, stworzenie „mapy wsparcia lokalnego”, przygotowanie wewnętrznego mini-treningu dla zespołu biblioteki czy zaprojektowanie i wdrożenie tematycznej „półki wsparcia”. Dzięki temu uczestnicy wykorzystają nowe kompetencje w realnych warunkach pracy, otrzymają konsultacje i ocenę od specjalistów.

STRUKTURA WARSZTATÓW  

1. „Książki, które wspierają – jak promować literaturę psychologiczną w pracy bibliotekarza”- dr Marcin Karwowoski

Moduł skupia się na rozwijaniu kompetencji bibliotekarzy w zakresie wykorzystywania literatury jako narzędzia wspierającego
użytkowników. Współczesna literatura psychologiczna, popularnonaukowa, reportażowa oraz literatura piękna stanowią niezwykle skuteczne medium w rozmowie o trudnych emocjach, doświadczeniach społecznych i procesach rozwojowych.

2. „Jak rozmawiać z osobą wykluczoną lub w kryzysie – komunikacja bibliotekarza w sytuacjach trudnych” - dr Marcin Karwowski

Drugi moduł ma kluczowe znaczenie dla codziennej pracy bibliotekarzy, którzy często jako pierwsi dostrzegają sygnały kryzysu u odwiedzających bibliotekę. Warsztat koncentruje się na rozwijaniu wiedzy psychologicznej oraz praktycznych kompetencji komunikacyjnych.

3. „Dziecko z problemem – jak rozpoznać sygnały i jak działać w bibliotece” - dr Sylwia Kuczyńska               

Moduł przeznaczony jest dla bibliotekarzy pracujących z dziećmi i młodzieżą, ale także dla osób spotykających w bibliotece rodziców poszukujących wsparcia. Warsztat rozwija praktyczne umiejętności rozpoznawania trudności w zachowaniu dzieci oraz reagowania w sposób zgodny z kompetencjami pracownika kultury.